صنعت آن : بگيرند عسل خالص ، يك جزء و از آب باران و يا آب خالص صافى ، دو جزء و به آتش ملايم طبخ دهند تا ثلث - كه همان وزن عسل است - بماند و به كار برند . شيخ الرئيس در قانون در مبحث قولنج گفته : چون آشاميده شود جهت قولنج ، بايد كه شديد الطبخ باشد يعنى بسيار جوشانيده باشند ، پس به درستى كه ضعيف الطبخ آن مورث نفخ است . محمد حسين عقيلى خراسانى ، مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) : ج 2 ، ص 355 . مخرج بلغم [ صنعت آن : ] بسفايج ، تربد ، حب النيل ، حرمل ، شحم حنظل ، غاريقون ، فرفيون ، قثاء الحمار ، قنطوريون ، ماهيزهزه ، ماهودانه . مخرج سوداء صنعت آن : چون افتيمون ، اسطوخودوس ، آمله ، بسفايج ، وندسنا ، غاريقون ، كشوث لاجورد ، لسان الثور ، هليله كابلى . مرباى بنفشه يعنى خميره بنفشه : جهت خشونت سينه و حلق و سرفه گرم و ترطيب دماغ و آلات تنفس و تبهاى گرم و خرقه بول و نزلات نافع است و طبع نرم مىكند ليكن مرّخى معده و مسقط شهوت است . [ صفت آن : ] بنفشه تازه از اقماع و ساق پاك كرده يا مثل آن شكر كوبيده چند روز در آفتاب بگذارند و هر روز هم زنند و اگر شكر كمى كند ديگر اضافه نمايند قدرى و اگر بنفشه تازه نبود بنفشه خشك در طبيخ بنفشه يك شبانه‌روز تر كنند پس با مثل او شكر مخلوط كرده در آفتاب گذارند شربتى پنج مثقال تا دو مثقال . ( قرابادين قادرى ) مرباى هليله [ خواص آن ] : مقوى معده و هاضمه و مجفف رطوبت معده و ملين طبع و جهت ضعف جگر و دماغ و رياح بواسير و سودائى كه از احتراق بلغم به هم رسيده باشد نافع است . [ صنعت آن : ] صد عدد هليله كابلى بزرگ را در آب به قدرى كه او را بپوشاند بخيسانند و پنجاه مثقال ؛ خاكستر چوب تاك بر آن ريزند و هر سه روز يك بار آب و خاكستر را تغيير دهند و بعد از ده روز هليله را بشويند و با قدرى آب كه آن را بپوشاند و با يك كف جو مقشر چندان بجوشانند كه جو پخته شود پس بيرون آورده از آب ، خشك كنند و از جو پاك سازند و با سر ميخى ده سوراخ هر عددى را كرده با عسل كف گرفته به قدر فرو گرفتن آن در ظرفى كنند و بيست روز بگذارند و عسل را تغيير دهند و چون جوش بايد داد تا خاطر جمع شود كه ديگر رطوبتى از آب برداشته بود در آن نمانده است بعد از آن با عسل كف گرفته به قدرى كه او را بپوشاند در ظرفى نگاه دارند و اگر خواهند كه قوىتر گردد به ازاى هر صد عدد هليله از هريك ادويه كه در مرباى شقاقل مذكور شد يك وقيه اضافه نمايند . ( تحفه حكيم مؤمن ، ص 337 )